Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về một số cơ chế nhằm tháo gỡ vướng mắc khi triển khai Luật Đất đai, với hơn 90% đại biểu tán thành trong phiên họp sáng 11/12. Điểm đáng chú ý nhất của Nghị quyết là việc bổ sung thêm ba trường hợp Nhà nước thu hồi đất, áp dụng từ ngày 1/1/2026.
Theo đó, Nhà nước sẽ thu hồi đất để thực hiện các dự án khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế. Đây là các mô hình kinh tế đặc thù, cần quỹ đất lớn và hạ tầng đồng bộ để thu hút đầu tư và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.
Trường hợp thứ hai là thu hồi phần đất còn lại khi chủ đầu tư đã tự thỏa thuận được trên 75% diện tích và hơn 75% số người có đất liên quan. Khi đạt điều kiện này, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh sẽ xem xét, thông qua việc thu hồi phần còn lại để đảm bảo tiến độ dự án, hạn chế tình trạng kéo dài do không đạt đồng thuận toàn bộ.
Trường hợp thứ ba là thu hồi đất để tạo quỹ đất thanh toán theo hợp đồng BT (Build – Transfer), hoặc để cho thuê, tiếp tục phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh. Đây là cơ chế giúp Nhà nước chủ động hơn trong cân đối quỹ đất dành cho các dự án hạ tầng và phát triển đô thị.
Hiện nay, pháp luật quy định 32 trường hợp thu hồi đất phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, phân theo ba nhóm chính gồm xây dựng công trình công cộng, trụ sở cơ quan nhà nước và các dự án trọng điểm như khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao hay các hoạt động lấn biển. Việc bổ sung ba trường hợp mới nhằm hoàn thiện cơ chế pháp lý, đảm bảo tính khả thi của các dự án quy mô lớn.
Bên cạnh quy định mới về thu hồi đất, Nghị quyết cũng nêu rõ bảng giá đất và hệ số điều chỉnh sẽ được áp dụng làm căn cứ bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, thay vì sử dụng giá đất cụ thể như hiện nay. Bảng giá đất sẽ được xây dựng theo từng loại đất, vị trí, khu vực và do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định, áp dụng từ ngày 1/1/2026 và điều chỉnh khi cần thiết. Quy định này giúp rút ngắn thời gian thẩm định giá đất, hạn chế tình trạng ách tắc do chậm xác định giá bồi thường.
Về quy trình thu hồi đất, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo cho người dân tối thiểu 60 ngày trước khi thu hồi đất nông nghiệp và 120 ngày với đất phi nông nghiệp. Phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải được niêm yết công khai trong 10 ngày tại trụ sở UBND cấp xã. Nếu vẫn còn ý kiến không đồng thuận, cơ quan chức năng phải tổ chức đối thoại trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày lấy ý kiến, nhằm đảm bảo minh bạch và quyền lợi của người dân.
